संस्कृतीहरु
परिचय
भदौ ०७, २०८३
आइतबार
तामाङ सेलो तामाङ समुदायको मौलिक पहिचान, संस्कृति र जीवनशैलीसँग जोडिएको एक अत्यन्त लोकप्रिय लोक नृत्य र गायन विधा हो। यसको इतिहास तामाङ जातिको उत्पति र विकासक्रमसँगै अगाडि बढेको मानिन्छ। 'सेलो' शब्दको अर्थ तामाङ भाषामा "नाच" वा "गीत" भन्ने बुझिन्छ। पौराणिक मान्यता अनुसार, तामाङ समुदायका पुर्खा 'पेङ दोर्जे' ले वनमा चर्दाचर्दै मरेको घोरलको छालालाई काठको घेरामा मोडेर 'डम्फु' बनाएका थिए। उनले त्यही डम्फुको तालमा आफ्ना पुर्खाहरू र प्रकृतिको स्तुति गर्दै नाचेको नाच नै पछि 'तामाङ सेलो' को रूपमा विकसित भयो। यो नाचमा डम्फु, टुङ्ना र मादल जस्ता बाजाको प्रयोग गरिन्छ, जसले तामाङ जातिको वीरता, संघर्ष र प्रकृतिको प्रेमलाई झल्काउँछ।
तेह्रथुम जिल्लामा अवस्थित मेन्छयायेम गाउँपालिका सांस्कृतिक रूपमा अत्यन्त धनी क्षेत्र हो। "मेन्छयायेम" शब्द आफैंमा लिम्बू भाषाबाट आएको भए तापनि, यस क्षेत्रमा तामाङ, लिम्बू, राई र अन्य समुदायहरूको मिश्रित बसोबास रहेको छ। मेन्छयायेम डाँडाको काखमा रहेका विभिन्न बस्तीहरूमा तामाङ समुदायको उल्लेख्य उपस्थिति छ, जसले गर्दा तामाङ सेलो यहाँको अभिन्न अङ्ग बनेको छ।
१. सांस्कृतिक अन्तरघुलन: मेन्छयायेम क्षेत्रमा लिम्बू जातिको 'धान नाच' जस्तै तामाङ सेलोलाई पनि उत्तिकै सम्मान र चासोका साथ हेरिन्छ। यहाँका चाडपर्व, मेला-पात र विशेष गरी 'मेन्छयायेम मेला' मा तामाङ सेलोको गुञ्जन सुन्न सकिन्छ।
२. सामाजिक एकता: यस गाउँपालिकामा हुने सामाजिक समारोह, विवाह, र सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा तामाङ सेलो प्रदर्शन गरिन्छ। यसले विभिन्न जातजाति बीच आपसी भाइचारा र सद्भाव बढाउन मद्दत पुर्याएको छ।
३. पर्यटन प्रवद्र्धन: मेन्छयायेमलाई पर्यटकीय क्षेत्रको रूपमा विकास गर्ने क्रममा स्थानीय संस्कृति प्रदर्शनको मुख्य आकर्षण नै तामाङ सेलो र डम्फु नाच हुने गरेको छ। पदयात्री र पर्यटकहरूलाई स्थानीय कला संस्कृतिको स्वाद चखाउन यहाँका युवा क्लबहरू र आमा समूहहरूले सेलो प्रदर्शन गर्ने गर्दछन्।
आजको समयमा तामाङ सेलो केवल तामाङ समुदायमा मात्र सीमित नरही राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको पहिचान बनेको छ। सन् २०२६ सम्म आइपुग्दा, मेन्छयायेम गाउँपालिकाले आफ्नो नीति तथा कार्यक्रम मार्फत स्थानीय लोक संस्कृतिको संरक्षणमा जोड दिएको देखिन्छ। आधुनिकताको प्रभावका बाबजुद यहाँका युवाहरूले डम्फुको तालमा सेलो नाच्न छोडेका छैनन्। विद्यालय स्तरका कार्यक्रमहरूमा सेलोलाई प्राथमिकता दिइनु र स्थानीय रेडियो तथा सञ्चार माध्यमबाट सेलो गीतहरूको प्रसारण हुनुले यसको भविष्य अझ उज्ज्वल देखिएको छ।
अन्ततः, मेन्छयायेमको माटो र यहाँको हावापानीमा तामाङ सेलोको आफ्नै सुगन्ध छ। यसले यस क्षेत्रको ऐतिहासिकतालाई वर्तमानसँग जोड्ने पुलको काम गरिरहेको छ।